Франция: брокерлер мен бас агенттер — ORIAS тізілімі, міндетті қауымдастықтар және ACPR назары

Француз нарығының ерекшелігі — мемлекет брокерлерді бақылаудың бір бөлігін кәсіби қауымдастықтарға берді, ал ACPR қадағалау органы кеңес беру сапасын барған сайын белсенді реттеп отыр.

Нарықта кім жұмыс істейді

Барлық делдалдар бірыңғай ORIAS тізіліміне енгізіледі. Сақтандырудағы негізгі санаттар:

• брокерлер (courtiers);
• бас агенттер (agents généraux), олар сақтандырушының мандаты бойынша жұмыс істейді;
• сақтандыру өкілдері (mandataires d’assurance);
• делдалдардың субагенттері (mandataires d’intermédiaires).

ORIAS жылдық есебі бойынша 2025 жылғы 31 желтоқсанда тізілімде 72 666 делдал және 123 083 жазба болды (бір компанияның бірнеше мәртебесі болуы мүмкін). Олардың ішінде:

• 27 500 брокер (бір жылда +2,0%);
• 12 035 бас агент (+1,3%), оларға сақтандырушылар 35 929 қолданыстағы мандат мәлімдеген;
• делдалдардың 30 949 субагенті;
• 3 593 сақтандыру өкілі.

2022 жылғы брокерлік қызмет реформасы

2021 жылғы 8 сәуірдегі № 2021-402 Заң брокерлер мен олардың субагенттерін ACPR аккредиттеген кәсіби қауымдастыққа кіруге міндеттеді. Норма 2022 жылғы 1 сәуірден бастап қолданылады, жекелеген ерекшеліктер көзделген. Қауымдастыққа кірмеген брокер ORIAS-та қайта тіркелмейді және тізілімнен шығып қалады.

Қауымдастық бірнеше функцияны орындайды:

• мүшенің кәсіпке қол жеткізу шарттарына және кәсіби талаптарға сәйкестігін тексереді;
• медиация қызметін ұсынады;
• өз мүшелерін сүйемелдейді және нарық бойынша статистика жинайды.

ACPR қауымдастықтарды аккредиттейді және аккредиттеуді кері қайтарып алуы мүмкін.

Лемуан заңы: қарыз алушыларды сақтандыру

2022 жылғы 28 ақпандағы № 2022-270 Заң («Лемуан заңы») қарыз алушыға ипотекалық кредит бойынша сақтандыруды кез келген уақытта бұзуға және ауыстыруға рұқсат берді. Жаңа кредиттер үшін бұл құқық 2022 жылғы 1 маусымнан, бұрын жасалған шарттар үшін 2022 жылғы қыркүйектен бастап қолданылады.

2022 жылғы 1 маусымнан бастап, егер кредиттердің сақтандырылған бөлігі бір сақтандырылған адамға 200 000 еуродан аспаса және кредит ол 60 жасқа толғанға дейін өтелсе, сақтандырушылар медициналық сауалнаманы сұратуға да құқылы емес.

Агенттер мен брокерлер үшін заң қарыз алушыларды сақтандыру нарығын бәсекеге ашық етті: клиентті кредит қолданысының кез келген сәтінде өзіңе тартуға болады, бірақ оны дәл солай оңай жоғалтуға да болады.

2025–2026 жылдардағы ACPR назарындағы мәселелер

2025 жылғы 31 желтоқсанда ACPR-дың кеңес беру міндеті туралы қайта қаралған 2024-R-03 ұсынымы қолданыла бастады. Негізгі ережелері:

• клиентке өмірді сақтандыру шарттарының, сондай-ақ мүліктік және жеке сақтандыру шарттарының бүкіл қолданылу мерзімі бойы кеңес беру қажет;
• жаңа полисті сату кезінде клиенттің дәл сол тәуекелден бұрыннан сақтандырылмағанын тексеру керек;
• егер клиент жаңа полис үшін ескі өмірді сақтандыру полисін сатып алу (бұзу) арқылы ауыстырса, ерекше сақтық қажет: ауыстырудың пайдасын негіздеу керек;
• клиенттің тұрақты инвестициялар саласындағы қалауларын анықтау қажет.

19 қаңтарда жарияланған 2026 жылға арналған жұмыс бағдарламасында ACPR жекелеген өнімдер мен сату тәжірибелерінің тәуекелдерін бұдан әрі де қадағалауға уәде береді. Реттеуші баға мен сапаның арақатынасы (value for money) бойынша жұмысты және өмірді сақтандыру шарттарын басқару үшін алынатын комиссияларды ұлттық бағалау жүйесіне енгізу туралы нарықпен талқылауды жалғастырады. Аутсорсингке берілген функцияларды бақылау және сақтандырушылардың делдалдармен және өкілеттік берілген серіктестермен жұмысын бақылау жеке атап өтілген.