Германия: брокерлер мен агенттер комиссия мен «клиентке пайда» арасында

Германия – агенттер мен брокерлер үшін ең көрнекі нарықтардың бірі. Мұнда делдалдардың мәртебелері нақты ажыратылған, ашық тізілім жүргізіледі, ал комиссиялық сыйақы туралы пікірталас көп жылдан бері жалғасып келеді.

Кім кім: Өнеркәсіп жарғысының § 34d

Делдалдың мәртебесін Өнеркәсіп жарғысының (GewO) § 34d айқындайды:

• Versicherungsvertreter (агент) бір сақтандырушының немесе бірнеше сақтандырушының (Mehrfachvertreter деп аталатын) тапсырмасы бойынша әрекет етеді.
• Versicherungsmakler (брокер) клиенттің тапсырмасы бойынша жұмыс істейді және сақтандырушыдан өкілеттік алмайды. Рұқсат брокерге тағы бір құқық береді: жеке ақыға кәсіпорындарға сақтандыру шарттары бойынша кеңес беру, бірақ тұтынушыларға емес.
• Versicherungsberater (сақтандыру кеңесшісі) клиенттерге кеңес береді және сақтандырушылардан ешқандай пайда алмайды.

Рұқсатты сауда-өнеркәсіп палаталары (IHK) береді. «Байланған» агентті сақтандырушының өзі тіркей алады, бұл жағдайда агентке жеке рұқсат қажет емес. Барлық делдалдар күнтізбелік жыл ішінде 15 сағат біліктілікті арттырудан өтуге міндетті.

Тізілім сандары

DIHK-ның 2026 жылғы қазандағы статистикасы бойынша тізілімде 179 065 жазба бар:

• рұқсаты бар 47 329 брокер;
• рұқсаты бар 27 270 агент;
• 97 896 «байланған» агент;
• сақтандыруды негізгі тауарға қосымша ретінде сататын 5 629 агент және 605 брокер;
• 336 сақтандыру кеңесшісі.

2026 жылғы 1 қаңтарда 178 791 жазба болған. Салалық баспасөз ұзақ мерзімді үрдісті атап өтеді: агенттер саны қысқарып, брокерлер саны өсуде.

Комиссиялар: ЕО-да не шешілді

2023 жылғы мамырда Еурокомиссия бөлшек инвесторларға арналған стратегия (Retail Investment Strategy, RIS) шеңберінде комиссияларға ішінара тыйым салуды ұсынды: инвестициялық сақтандыру өнімдерін кеңес берусіз сату кезінде және «тәуелсіз» кеңес беру кезінде. Германияның BVK және AfW делдалдар одақтары бұған қатаң қарсы шықты.

ЕО Кеңесі мен Еуропарламенттің 2025 жылғы 18 желтоқсандағы саяси келісімінің қорытындысы бойынша тыйым жоқ. Оның орнына ынталандыруларға тест енгізіледі: егер сыйақы клиентке айтарлықтай пайда әкелсе және басқа шығыстардан бөлек ашып көрсетілсе, ол рұқсат етіледі. ЕО елдері өз аумағында тыйымды дербес енгізуге құқылы.

2026 жылғы маусымда түпкілікті мәтінді мүше мемлекеттердің өкілдері мақұлдады. BVK тыйымнан бас тартуды құптады, бірақ «клиент үшін пайда» критерийін басты ашық мәселе деп санайды және ол бойынша сараптамалық қорытынды тапсырыс берді.

Ұлттық күн тәртібі: комиссиялар шегі және зейнетақы реформасы

2019 жылы Германия Қаржы министрлігі өмірді сақтандыру бойынша комиссиялар шегінің (Provisionsdeckel) жобасын дайындады: шарт бойынша жарналардың жалпы сомасының 2,5%-ы, сапа критерийлері орындалған жағдайда 4%-ға дейін. Өмірді сақтандыру үшін шек енгізілмеді. Заңнамалық лимит 2022 жылғы 1 шілдеден бастап тек кредит бойынша борыш қалдығын сақтандыруға қолданылады.

Қысымның жаңа нүктесі – жеке зейнетақы жинақтарының реформасы. Бундестаг заңды 2026 жылғы 27 наурызда, Бундесрат 2026 жылғы 8 мамырда қабылдады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы депосы пайда болады, ал стандартты өнім үшін тиімді шығыстар 1%-бен шектеледі (жобада 1,5% болған).

Бундестагтағы тыңдауларда GDV сақтандырушылар бірлестігі тең емес жағдайларды көрсетті. Банктер мен необрокерлер стандартты өнімді кеңес берусіз сата алады, ал сақтандыру дистрибуциясында кеңес беру заң бойынша міндетті.

BaFin: құн мен пайдаға назар

«Назардағы тәуекелдер 2026» шолуында BaFin алғаш рет тұтынушылар үшін тәуекелдерді бөліп көрсетті. 2026 жылғы 19 маусымда реттеуші өмірді сақтандыру жөніндегі 54 сақтандырушыны тексеру нәтижелерін жариялады:

• нарықтың ең қымбат сегментінде қор және гибридтік полистер бойынша тиімді шығыстар 0,4 п. т.-дан астам төмендеп, 30 жылдық мерзім кезінде жылына 1,9%-ға дейін жетті;
• 15 жылдан кейін бұзған кезде шығыстар шамамен 3,2%-ға жетеді, ал осы мерзімге қарай шартты клиенттердің шамамен жартысы тоқтатады;
• енді барлық сақтандырушылар қорларды басқарушы компаниялардың делдалдарға кері төлемдер (откаттар) төлейтін-төлемейтінін біледі. BaFin мұндай төлемдердің дұрыс емес ынталандырулар туғызбайтынын тексеруді талап етеді.

Бұл брокерлер үшін нені білдіреді

• Комиссия төлемнің заңды нысаны болып қала береді, бірақ оны клиент үшін пайдамен негіздеу және құжаттармен растау барған сайын жиі қажет болады.
• Қадағалаудың мұқият назарында – жинақтаушы полистер, әсіресе мерзімінен бұрын бұзу кезіндегі шығыстар мен кері төлемдер.
• Қазақстан үшін неміс тәжірибесі агент пен брокер мәртебелерін нақты ажыратудың ашық тізіліммен және міндетті жыл сайынғы оқытумен ұштастыра қалай жұмыс істейтінін көрсетеді.