Сақтандыру агенттерінің кәсіби әдеп кодексі

1. Жалпы ережелер

1.1. Сақтандыру агенттерінің кәсіби әдеп кодексі (бұдан әрі — Кодекс) Сақтандыру агенттері мен брокерлері қауымдастығына (бұдан әрі — Қауымдастық) қатысушы сақтандыру агенттерінің Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығында агенттік қызметтер көрсету кезіндегі кәсіби мінез-құлық қағидаларын белгілейді.

1.2. Кодекс сақтандыру агенттеріне — жеке тұлғаларға, оның ішінде дара кәсіпкерлерге және заңды тұлғаларға, сондай-ақ клиенттермен тікелей өзара іс-қимыл жасайтын заңды тұлғалардың қызметкерлері мен өкілдеріне (бұдан әрі — агенттер) қолданылады.

1.3. Кодекс Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметі туралы» Заңының, Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің, Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңының және өзге де нормативтік құқықтық актілердің талаптарын толықтырады, бірақ оларды алмастырмайды. Алшақтық болған жағдайда заңнама нормалары қолданылады.

1.4. Кодекстің мақсаты — клиенттердің мүдделерін қорғау, агенттердің сақтандыру ұйымдарының тапсырмаларын адал орындауын қамтамасыз ету және сақтандыру делдалдығына деген сенімді сақтау.

2. Негізгі қағидаттар

2.1. Агент адалдық, құзыреттілік, құпиялылық, клиенттер мен әріптестерге құрмет көрсету және заңнаманы сақтау қағидаттарын басшылыққа алады.

2.2. Агент жалған мәліметтер хабарламайды, елеулі фактілерді жасырмайды және орындай алмайтын уәделер, оның ішінде сақтандыру төлемінің мөлшері мен мерзімдеріне қатысты уәделер бермейді.

2.3. Агент құжаттарды қолдан жасамайды және бұрмаламайды, оларға дұрыс емес мәліметтер енгізбейді және клиентті бұған көндірмейді.

2.4. Агент клиенттің тәжірибесіздігін, тәуелділігін немесе қиын жағдайын пайдаланбайды. Сақтандыру талаптарын бағалау қиынырақ адамдарға — егде жастағы адамдарға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға, шартты алғаш рет жасасып отырған клиенттерге — агент талаптарды толығырақ түсіндіреді және шешімнің саналы түрде қабылданғанына көз жеткізеді.

3. Агенттің мәртебесі

3.1. Агент агенттік шарт негізінде сақтандыру ұйымының (сақтандыру ұйымдарының) атынан, тапсырмасы бойынша және мүдделерінде әрекет етеді.

3.2. Қарым-қатынастың басында агент клиентке қандай сақтандыру ұйымын немесе қандай сақтандыру ұйымдарын білдіретінін анық хабарлайды және сақтандыру шарты жасалатын ұйымды атайды.

3.3. Агент өз мәртебесіне қатысты клиентті жаңылыстырмайды: өзін сақтандыру брокері, тәуелсіз кеңесші немесе клиенттің мүдделерін білдіруші деп атамайды және мұндай әсер қалдырмайды.

3.4. Клиенттің сұрауы бойынша агент өз өкілеттіктерін сақтандыру ұйымының құжаттарымен растайды.

3.5. Агент Қауымдастық бермейтін кепілдіктер туралы клиентте әсер қалдыру үшін Қауымдастыққа қатысушы мәртебесін пайдаланбайды.

4. Сақтандыру ұйымы алдындағы өкілеттіктер мен міндеттемелер

4.1. Агент сақтандыру ұйымы берген өкілеттіктер шегінде ғана әрекет етеді және оның атынан осы өкілеттіктерден тыс міндеттемелер қабылдамайды.

4.2. Агент сақтандыру шарттары мен ілеспе құжаттарды дұрыс ресімдейді, сақтандыру ұйымына клиент және сақтандырылатын тәуекел туралы дұрыс ақпарат береді.

4.3. Агент алынған сақтандыру сыйлықақыларын сақтандыру ұйымына уақтылы және толық көлемде аударады және құжаттарды агенттік шартта белгіленген мерзімдерде береді.

4.4. Агент сақтандыру ұйымынан және клиенттерден алынған құжаттардың сақталуын қамтамасыз етеді және агенттік шарт тоқтатылған кезде оларды қайтарады.

4.5. Агент Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне жәрдемдеседі және сұратылған мәліметтерді заңнамада белгіленген тәртіппен ұсынады.

5. Сыйақы

5.1. Агентке сыйақыны сақтандыру ұйымы агенттік шартта көзделген тәртіппен төлейді.

5.2. Агент клиенттен кеңес беру, сақтандыру шартын ресімдеу немесе өзге де әрекеттер үшін заңды негізсіз қосымша төлемдер алмайды және мұндай төлемдерді сақтандыру сыйлықақысының сомасына қоспайды.

5.3. Сыйақының мөлшері агенттің ұсынымдарына әсер етпейді: ол өзі білдіретін сақтандыру ұйымдарының өнімдерінің ішінен клиенттің қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне сәйкес келетінін ұсынады.

6. Сақтандыру талаптарын түсіндіру

6.1. Шарт жасалғанға дейін агент клиентке елеулі талаптарды: өтелім көлемін, сақтандыру сомасын, сақтандыру сыйлықақысын және оны төлеу тәртібін, шарттың қолданылу мерзімін түсіндіреді.

6.2. Агент мыналарды жеке және түсінікті етіп түсіндіреді:

• сақтандыру өтелімінен алып тастаулар;
• франшизаның мөлшері және оны қолдану тәртібі;
• сақтандыру жағдайы кезіндегі іс-қимыл тәртібі және сақтандыру төлемін алу тәртібі.

6.3. Агент клиентке қажетсіз өнімдерді, қосымша қызметтерді немесе клиентке көрінеу сәйкес келмейтін өтелімді таңбайды және сақтандырудың толық қағидаларымен танысуға кедергі жасамайды.

6.4. Агент тек өз құзыреті шегінде ғана кеңес береді. Егер мәселе оның шегінен шықса, агент бұл туралы клиентке хабарлайды және сақтандыру ұйымына немесе бейінді маманға жүгінуді ұсынады.

7. Сақтандыру жағдайы кезінде клиентке көмек

7.1. Сақтандыру жағдайы басталған кезде агент клиентке қандай әрекеттер жасау керектігін, қандай мерзімде және сақтандыру ұйымына қандай құжаттар ұсыну қажеттігін түсіндіреді.

7.2. Агент клиентке өтініш пен құжаттарды дайындауға көмектеседі, егер бұл оның өкілеттіктерінде көзделсе, оларды сақтандыру ұйымына береді және өзіне қолжетімді ақпарат шегінде клиентке қарау барысы туралы хабарлайды.

7.3. Агент сақтандыру ұйымының төлем туралы шешіміне қатысты уәде бермейді және клиенттің сақтандыру ұйымына тікелей жүгінуіне кедергі жасамайды.

8. Клиенттерді «ауыстыруға» жол бермеу

8.1. Егер бұл клиенттің жағдайын нашарлататын болса, агент клиентті қолданыстағы сақтандыру шартын мерзімінен бұрын бұзуға және басқа сақтандыру ұйымымен жаңа шарт жасасуға көндірмейді.

8.2. Егер клиенттің өзі шартты ауыстыруды қарастырса, агент ықтимал салдарларды: төленген сыйлықақының бір бөлігінен айырылуды, сақтандыру қорғауындағы үзілісті, талаптар мен алып тастаулардың өзгеруін түсіндіреді.

8.3. Бірнеше сақтандыру ұйымын білдіретін агент неғұрлым жоғары сыйақы алу үшін клиенттерді олардың арасында ауыстырмайды.

9. Адал бәсекелестік

9.1. Агенттің жарнамасы мен ақпараттық материалдары дұрыс болады және тұтынушыларды сақтандыру талаптарына, құнына, төлем кепілдіктеріне, агенттің мәртебесі мен өкілеттіктеріне қатысты жаңылыстырмайды.

9.2. Агент басқа агенттер, брокерлер және сақтандыру ұйымдары туралы абырой мен беделге нұқсан келтіретін мәліметтер таратпайды, расталмаған салыстыруларды және бәсекелестер туралы заңсыз алынған ақпаратты пайдаланбайды.

9.3. Агент әріптестеріне әдепті әрі құрметпен қарайды. Кәсіби келіспеушіліктер келіссөздер арқылы, ал келісімге қол жеткізілмеген жағдайда — Қауымдастықтың қатысуымен, оның ішінде медиация көмегімен шешіледі.

10. Құпиялылық

10.1. Агент қызмет көрсетуге байланысты өзіне белгілі болған клиент, оның мүлкі, денсаулығы, қаржылық жағдайы және сақтандыру шартының талаптары туралы мәліметтерді құпия сақтайды.

10.2. Агент мұндай мәліметтерді тек сақтандыру шартын жасасу және орындау үшін пайдаланады, оларды өзі білдіретін сақтандыру ұйымына қажетті көлемде береді және өзге тұлғаларға тек заңнамада көзделген жағдайларда немесе клиенттің келісімімен ашады.

10.3. Агент Қазақстан Республикасының «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңының талаптарын сақтайды және агенттік шарт тоқтатылғаннан кейін клиенттер туралы мәліметтерді өз мүддесінде пайдаланбайды.

11. Мүдделер қақтығысы

11.1. Агент жеке мүдделілік оның клиентке берген ұсынымдарына немесе сақтандыру ұйымы алдындағы міндеттемелерін орындауына әсер етуі мүмкін жағдайлардан аулақ болады.

11.2. Егер мүдделер қақтығысы туындаса, агент бұл туралы клиентке және сақтандыру ұйымына хабарлайды және оны реттеу үшін шаралар қабылдайды. Егер қақтығысты реттеу мүмкін болмаса, агент қызмет көрсетуден бас тартады.

11.3. Агент клиенттерден және үшінші тұлғалардан оның әрекеттерінің адалдығына әсер етуі мүмкін сыйлықтар мен өзге де пайда қабылдамайды.

12. Кәсіби даму және аккредиттеу

12.1. Агент сақтандыру туралы заңнаманы, өзі білдіретін сақтандыру ұйымдары өнімдерінің талаптарын, шарттарды ресімдеу және сақтандыру жағдайларын реттеу тәртібін біледі.

12.2. Агент біліктілігін тұрақты түрде арттырады, Қауымдастық белгілеген тәртіппен оқудан және аккредиттеуден өтеді және өз сертификаттарының жарамдылығын сақтайды.

12.3. Агент болып табылатын заңды тұлғалар өз қызметкерлерін оқытуды ұйымдастырады және олардың осы Кодексті сақтауын бақылайды.

13. Өтініштер және жауапкершілік

13.1. Агент клиенттердің шағымдарын қабылдайды және оларға мәні бойынша әрі ақылға қонымды мерзімде жауап береді. Шешімі сақтандыру ұйымының құзыретіне жататын шағымды агент осы ұйымға береді және клиентке оны қарау тәртібін түсіндіреді.

13.2. Агент клиенттің сақтандыру ұйымына, Қауымдастыққа, уәкілетті органға немесе сотқа жүгінуіне кедергі жасамайды.

13.3. Кодексті бұзу туралы өтініштерді Қауымдастықтың Тәртіптік комитеті қарайды. Нақты өтінішті қарау үшін ол Өтініштерді тәртіптік кеңестің қарау қағидаларында белгіленген тәртіппен Тәртіптік кеңес құрады.

13.4. Кодексті бұзғаны үшін агентке ескерту, сөгіс, аккредиттеуді тоқтата тұру немесе Қауымдастық тізілімінен шығару қолданылуы мүмкін.

13.5. Қауымдастық шараларының қолданылуы агентті Қазақстан Республикасының заңнамасында және агенттік шартта көзделген жауапкершіліктен босатпайды.

14. Қорытынды ережелер

14.1. Агент Сақтандыру нарығының қатысушыларымен меморандумға қосыла отырып, Кодексті сақтау міндеттемесін растайды.

14.2. Кодекске өзгерістер Қауымдастық Басқармасының шешімі бойынша енгізіледі және сайтта жарияланады.

14.3. Кодексті түсіндіру мәселелерін Қауымдастық агенттің сұрауы бойынша түсіндіреді.