Сақтандыру брокерлерінің кәсіби әдеп кодексі

1. Жалпы ережелер

1.1. Сақтандыру брокерлерінің кәсіби этика кодексі (бұдан әрі — Кодекс) Сақтандыру агенттері мен брокерлері қауымдастығының (бұдан әрі — Қауымдастық) қатысушылары болып табылатын сақтандыру брокерлерінің Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығында брокерлік қызметтер көрсету кезіндегі кәсіби мінез-құлық қағидаларын белгілейді.

1.2. Кодекс уәкілетті органның лицензиясы негізінде қызмет ететін сақтандыру брокерлеріне, сондай-ақ клиенттермен және сақтандыру ұйымдарымен тікелей өзара іс-қимыл жасайтын олардың қызметкерлері мен өкілдеріне (бұдан әрі — брокерлер) қолданылады.

1.3. Кодекс «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының, Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің, «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының және өзге де нормативтік құқықтық актілердің талаптарын толықтырады, бірақ оларды алмастырмайды. Алшақтық болған жағдайда заңнама нормалары қолданылады.

1.4. Кодекстің мақсаты — брокердің клиент мүдделерін іс жүзінде қорғауын қамтамасыз ету және сақтандыру делдалдығына деген сенімді қолдау.

2. Негізгі қағидаттар

2.1. Брокер адалдық, біліктілік, құпиялылық, клиенттер мен әріптестерге құрмет көрсету және заңнаманы сақтау қағидаттарын басшылыққа алады.

2.2. Брокер жалған мәліметтер хабарламайды, елеулі фактілерді жасырмайды және орындай алмайтын уәделер, соның ішінде сақтандыру төлемінің мөлшері мен мерзімдеріне қатысты уәделер бермейді.

2.3. Брокер құжаттарды қолдан жасамайды және бұрмаламайды, оларға дәйексіз мәліметтер енгізбейді және клиентті бұған көндірмейді.

3. Клиенттің мүдделерін білдіру

3.1. Брокер брокерлік қызмет туралы шарт негізінде және Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі берген лицензия шегінде клиенттің (сақтанушының) тапсырмасы бойынша және оның мүддесінде әрекет етеді.

3.2. Жұмысты бастағанға дейін брокер клиентке өз мәртебесі, көрсетілетін қызметтердің көлемі туралы хабарлайды және сұрау бойынша лицензиясын көрсетеді.

3.3. Брокер клиенттің қажеттіліктерін анықтайды: оның тәуекелдерін, қолданыстағы сақтандыру қорғанысын және қаржылық мүмкіндіктерін талдайды, содан кейін осы қажеттіліктерге сәйкес келетін шешім ұсынады.

3.4. Брокер клиент тапсырмасының шегінен шықпайды және оның атынан жасалатын елеулі әрекеттерді онымен келіседі.

3.5. Брокер клиентте Қауымдастық бермейтін кепілдіктер туралы әсер қалдыру үшін Қауымдастық қатысушысы мәртебесін пайдаланбайды.

4. Сақтандырушыны таңдаудағы тәуелсіздік пен бейтараптық

4.1. Брокер сақтандыру ұйымын, ал қажет болған жағдайда қайта сақтандыру ұйымын клиенттің мүдделерін, өтеу шарттарын, сақтандырушының қаржылық тұрақтылығын және оның залалдарды реттеу тәжірибесін негізге ала отырып, тәуелсіз әрі бейтарап таңдайды.

4.2. Брокер бірнеше сақтандыру ұйымынан ұсыныстар сұратады және оларды салыстырмалы параметрлер бойынша салыстырады: өтеу көлемі, алып тастаулар, франшиза, сақтандыру сыйлықақысы, төлем тәртібі.

4.3. Егер тәуекелдің сипаты бірнеше ұсыныс алуға мүмкіндік бермесе, брокер бұл туралы клиентке хабарлайды және себебін түсіндіреді.

4.4. Брокер өз ұсынымын негіздейді: клиентке неліктен дәл осы нұсқа ұсынылғанын, басқалармен салыстырғанда оның артықшылықтары мен шектеулері неде екенін түсіндіреді.

4.5. Түпкілікті шешімді клиент қабылдайды. Брокер таңдауды таңбайды және клиент үшін тиімдірек, бірақ брокер үшін тиімділігі төмен ұсыныстарды жасырмайды.

5. Сыйақыны және сақтандырушылармен байланыстарды ашу

5.1. Сақтандыру шартын жасасқанға дейін брокер клиентке өз сыйақысының мөлшерін немесе оны айқындау тәртібін, сондай-ақ сыйақы көзін хабарлайды: клиент, сақтандыру ұйымы немесе екеуі де.

5.2. Брокер клиентке оның ұсынымдарына әсер етуі мүмкін сақтандыру ұйымдарымен байланыстарын ашады: капиталға қатысу, үлестестік, тәуекелдерді басым тәртіппен орналастыру туралы уағдаластықтар және өзге де пайдалар.

5.3. Брокер жасырын сыйақы алмайды және клиенттен төлемді тек брокерлік қызмет туралы шарттың талаптары бойынша алады.

6. Мүдделер қақтығысы

6.1. Брокер өзінің мүдделілігі немесе онымен байланысты тұлғалардың мүдделері ұсынымдардың объективтілігіне әсер етуі мүмкін жағдайлардан аулақ болады.

6.2. Егер мүдделер қақтығысы туындаса немесе туындауы мүмкін болса, брокер қызмет көрсеткенге дейін оны клиентке ашады және оны реттеу үшін шаралар қабылдайды. Егер қақтығысты реттеу мүмкін болмаса, брокер қызмет көрсетуден бас тартады.

6.3. Егер брокер мүдделері қарама-қайшы клиенттерге бір мезгілде қызмет көрсетсе, ол бұл туралы олардың әрқайсысына хабарлайды және олардың мәліметтерімен жұмыстың бөлек жүргізілуін қамтамасыз етеді.

6.4. Брокер клиентке ашылған сыйақыдан басқа, сақтандыру ұйымдарынан оның ұсынымдарына әсер етуі мүмкін сыйлықтар мен өзге де пайдаларды қабылдамайды.

7. Сақтандыру шартын сүйемелдеу

7.1. Брокер клиентке таңдалған шарттың елеулі талаптарын түсіндіреді: өтеу көлемін, сақтандыру сомасын, алып тастауларды, франшизаны, сыйлықақыны төлеу тәртібін, сақтандыру жағдайы кезіндегі іс-қимыл тәртібін және төлемді алу тәртібін.

7.2. Брокер сақтандыру шартының клиентпен келісілген талаптарға сәйкестігін тексереді және құжаттарды клиентке уақтылы береді.

7.3. Егер брокер сақтандыру ұйымына аудару үшін сақтандыру сыйлықақыларын алса, ол оларды уақтылы әрі толық көлемде аударады.

7.4. Брокер клиенттен алынған тәуекел туралы дәйекті ақпаратты сақтандыру ұйымына береді және клиентті толық емес мәліметтер хабарлаудың салдары туралы ескертеді.

8. Залалдарды реттеу

8.1. Сақтандыру жағдайы туындаған кезде брокер алынған тапсырма шегінде сақтандыру ұйымының алдында клиенттің мүдделерін білдіреді.

8.2. Брокер клиентке қажетті әрекеттер мен мерзімдерді түсіндіреді, құжаттарды жинауға және тапсыруға көмектеседі, сақтандыру ұйымымен өзара іс-қимыл жасайды және клиентке қарау барысы туралы хабарлайды.

8.3. Брокер сақтандыру ұйымының шешімін шарт талаптарына сәйкестігі тұрғысынан тексереді және оны клиентке түсіндіреді. Клиент шешіммен келіспеген жағдайда брокер наразылық талап дайындауға көмектеседі және дауды медиация арқылы реттеу мүмкіндігі туралы хабарлайды.

8.4. Брокер реттеу нәтижесіне қатысты уәде бермейді және клиенттің сақтандыру ұйымына, уәкілетті органға немесе сотқа өз бетінше жүгінуіне кедергі келтірмейді.

9. Құпиялылық

9.1. Брокер клиент және оның тәуекелдері туралы мәліметтерді: мүлкі, қызметі, залалдары, қаржылық жағдайы және сақтандыру талаптары туралы мәліметтерді құпия сақтайды.

9.2. Ұсыныстарды сұрата отырып, брокер сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарына тәуекелді бағалау үшін қажетті мәліметтерді ғана және тек клиенттің келісімімен береді.

9.3. Брокер бір клиенттің мәліметтерін басқа клиенттің мүддесінде немесе өз мүддесінде пайдаланбайды және «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын сақтайды.

10. Біліктілік және жауапкершілік

10.1. Брокер клиенттермен жұмысқа сақтандыру туралы заңнаманы, сақтандыру өнімдерінің талаптарын және залалдарды реттеу тәртібін білетін қызметкерлерді тартады.

10.2. Брокер қызметкерлерді оқытуды ұйымдастырады, олардың Қауымдастық белгілеген тәртіппен оқытудан және аккредиттеуден өтуін, сондай-ақ сертификаттардың жарамдылығын сақтауды қамтамасыз етеді.

10.3. Брокер өз қызметкерлері мен өкілдерінің әрекеттері үшін және брокерлік қызмет туралы шартты тиісінше орындамағаны үшін заңнамаға және шартқа сәйкес клиент алдында жауапты болады.

10.4. Брокер тек өз құзыреті шегінде кеңес береді. Егер мәселе оның шегінен шықса, брокер бұл туралы клиентке хабарлайды және бейінді маманға жүгінуге кеңес береді.

11. Адал бәсекелестік

11.1. Брокердің жарнамасы мен ақпараттық материалдары дәйекті болады және тұтынушыларды сақтандыру талаптарына, құнына, төлем кепілдіктеріне, брокердің тәуелсіздігіне және оның өкілеттіктеріне қатысты жаңылыстырмайды.

11.2. Брокер басқа брокерлер, агенттер мен сақтандыру ұйымдары туралы абыройын түсіретін мәліметтер таратпайды, расталмаған салыстыруларды пайдаланбайды және салдарын түсіндірмей клиентті қолданыстағы шартты бұзуға көндірмейді.

11.3. Әріптестермен кәсіби келіспеушіліктер келіссөздер арқылы, ал келісімге қол жеткізілмеген жағдайда — Қауымдастықтың қатысуымен, соның ішінде медиация арқылы шешіледі.

12. Өтініштер және жауапкершілік

12.1. Брокер клиенттердің шағымдарын қабылдайды және қарайды, оларға мәні бойынша және ақылға қонымды мерзімде жауап береді, шағымдардың себептерін талдайды және оларды жояды.

12.2. Кодексті бұзу туралы өтініштерді Қауымдастықтың Тәртіптік комитеті қарайды. Нақты өтінішті қарау үшін ол Тәртіптік кеңестің өтініштерді қарау қағидаларында белгіленген тәртіппен Тәртіптік кеңес құрады.

12.3. Кодексті бұзғаны үшін брокерге ескерту, сөгіс, аккредиттеуді тоқтата тұру немесе Қауымдастық тізілімінен шығару шаралары қолданылуы мүмкін.

12.4. Қауымдастық шараларының қолданылуы брокерді Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауапкершіліктен босатпайды.

13. Қорытынды ережелер

13.1. Брокер сақтандыру нарығының қатысушыларымен Меморандумға қосылу арқылы Кодексті сақтау міндеттемесін растайды.

13.2. Кодекске өзгерістер Қауымдастық Басқармасының шешімі бойынша енгізіледі және сайтта жарияланады.

13.3. Кодексті түсіндіру мәселелері бойынша Қауымдастық брокердің сұрауы бойынша түсініктеме береді.