Сақтандыру брокерінің кәсіби қызметін ұйымдастыру стандарты

1. Қолданылу саласы

1.1. Осы Стандарт Сақтандыру агенттері мен брокерлері қауымдастығының (бұдан әрі – Қауымдастық) қатысушысы болып табылатын сақтандыру брокерінің кәсіби қызметін ұйымдастыруға және оның сапасына қойылатын талаптарды белгілейді.

1.2. Стандарт клиенттермен, сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасайтын сақтандыру брокерлеріне, олардың қызметкерлері мен өкілдеріне қолданылады.

1.3. Стандарт «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің нормативтік құқықтық актілерімен және Сақтандыру брокерлерінің кәсіби әдеп кодексімен қатар қолданылады.

1.4. Стандарт сақтандыру және қайта сақтандыру жөніндегі қызметтерді қамтиды: сақтандыру қорғанысын іріктеу, тәуекелдерді орналастыру, шарттарды сүйемелдеу және залалдарды реттеу.

2. Терминдер

2.1. Стандартта мынадай терминдер пайдаланылады:

• сақтандыру брокері – лицензия негізінде өз атынан және клиенттің тапсырмасы бойынша сақтандыру немесе қайта сақтандыру шарттарын жасасу жөніндегі делдалдық қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;
• клиент – брокерге қызмет көрсетуді тапсырған сақтанушы немесе сақтандыру ұйымы (қайта сақтандыру кезінде);
• брокерлік шарт – брокер мен клиент арасындағы тапсырманың көлемін, брокердің өкілеттіктерін, сыйақының тәртібі мен мөлшерін айқындайтын шарт;
• сақтандыру бағдарламасы – клиентпен келісілген сақтандыру қорғанысы шарттарының жиынтығы: тәуекелдер, лимиттер, франшизалар, мерзімдер.

3. Брокерге қойылатын талаптар

3.1. Брокердің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыруға уәкілетті органның қолданыстағы лицензиясы болады және ол қызметтерді лицензияда рұқсат етілген шектерде ғана көрсетеді.

3.2. Брокер заңнамада сақтандыру брокерлері үшін белгіленген пруденциялық және өзге де талаптарға сәйкес келеді.

3.3. Клиенттерге кеңес беретін және тәуекелдерді орналастыратын брокер қызметкерлерінің қажетті біліктілігі болады, олар сақтандыру туралы заңнаманы, сақтандыру нарығының өнімдерін және залалдарды реттеу практикасын біледі. Қауымдастықта оқудан және аккредиттеуден өту ұсынылады.

3.4. Брокер клиент алдында тапсырманы тиісінше орындамағаны үшін жауапты болады және клиентке келтірілген залалды заңнамада және брокерлік шартта көзделген тәртіппен өтеу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

3.5. Брокердің клиенттермен жұмыс істеу, мүдделер қақтығысын анықтау және шағымдарды қарау тәртібін айқындайтын ішкі құжаттары болады.

3.6. Брокер клиентке беретін құжаттарында өз атауын, лицензиясы туралы мәліметтерді және байланыс деректерін ашып көрсетеді.

4. Қызмет көрсету кезеңдері

4.1. Брокерлік шарт және клиенттің тапсырмасы

4.1.1. Брокер жұмысты брокерлік шарт жасалғаннан немесе клиенттің қызмет көлемі, брокердің өкілеттіктері және сыйақы тәртібі айқындалған жазбаша тапсырмасы алынғаннан кейін бастайды.

4.1.2. Брокер клиентке оның мүддесінде әрекет ететінін хабарлайды және өз лицензиясы туралы мәліметтерді ашып көрсетеді.

4.1.3. Егер клиенттің тапсырмасы брокердің лицензиясы немесе құзыреті шегінен шығатын болса, брокер бұл туралы клиентке шарт жасалғанға дейін хабарлайды.

4.2. Тәуекелдерді талдау және сақтандыру бағдарламасы

4.2.1. Брокер клиенттің қызметін және мүліктік мүдделерін зерделейді, тәуекелдерді анықтайды, олардың маңыздылығын және қолданыстағы сақтандыру қорғанысын бағалайды.

4.2.2. Талдау негізінде брокер клиентке сақтандыру бағдарламасын ұсынады: тәуекелдер тізбесін, сақтандыру сомалары мен лимиттерін, франшизаларды, мерзімдерді және сақтандырушыға қойылатын талаптарды.

4.2.3. Бағдарлама сақтандырушыларға сұраулар жіберілгенге дейін клиентпен келісіледі.

4.2.4. Егер клиент анықталған жекелеген тәуекелдерді сақтандырудан бас тартса, брокер бұл шешімді жазбаша тіркейді.

4.3. Ұсыныстарды сұрату және салыстыру

4.3.1. Брокер бірнеше сақтандыру ұйымына, ал қажет болған жағдайда қайта сақтандыру ұйымдарына сұраулар жібереді және оларға тәуекел туралы дәйекті ақпарат береді.

4.3.2. Брокер алынған ұсыныстарды өтеу көлемі, алып тастаулар, франшизалар, құны, залалдарды реттеу шарттары және сақтандырушының қаржылық тұрақтылығы бойынша салыстырады.

4.3.3. Брокер алынған ұсыныстарды клиенттен жасырмайды және өз пайдасын көздеп сақтандырушыға артықшылық бермейді.

4.3.4. Егер ұсыныс бір ғана сақтандырушыдан алынса немесе салыстыру объективті себептермен шектеулі болса, брокер бұл туралы клиентке хабарлайды.

4.4. Негіздемесі бар ұсыным

4.4.1. Брокер клиентке ұсыныстардың салыстыруын және таңдаудың негіздемесі бар жазбаша ұсынымды ұсынады.

4.4.2. Брокер алып тастауларды, өтеудің шектеулерін және ұсыныстардың келісілген бағдарламадан айырмашылықтарын жеке көрсетеді.

4.4.3. Түпкілікті шешімді клиент қабылдайды.

4.5. Тәуекелді орналастыру

4.5.1. Клиенттің шешімі бойынша брокер тәуекелді таңдалған сақтандырушыда орналастырады, ресімделген шарттың келісілген талаптарға сәйкестігін тексереді және клиентке құжаттарды береді.

4.5.2. Егер брокер сақтандыру сыйлықақысын қабылдаса, ол оны заңнамада және шарттарда белгіленген мерзімдерде және тәртіппен сақтандырушыға аударады.

4.5.3. Қайта сақтандыру кезінде брокер қайта сақтандырушыға тәуекел туралы толық ақпарат береді және клиентке қайта сақтандыру қорғанысының шарттарын жеткізеді.

4.6. Шартты сүйемелдеу және залалдарды реттеу

4.6.1. Шарттың қолданылу мерзімі ішінде брокер клиентке кеңес береді, сыйлықақыны төлеу және ұзарту мерзімдерін бақылайды, тәуекел өзгерген кезде өзгерістер енгізуге көмектеседі.

4.6.2. Сақтандыру жағдайы басталған кезде брокер клиент тарапында әрекет етеді: сақтандырушыны хабардар етуге, құжаттарды дайындауға көмектеседі, келіссөздерге қатысады және өтінішті қарау мерзімдерін бақылайды.

4.6.3. Клиент сақтандырушының шешімімен келіспеген жағдайда брокер құқықтарды қорғаудың ықтимал тәсілдерін, оның ішінде медиацияны және сотқа жүгінуді түсіндіреді.

4.6.4. Шарттың мерзімі аяқталғанға дейін брокер клиентке тәуекелдердің өзгеруін және залалдар тарихын ескере отырып, сақтандыру бағдарламасын қайта қарауды ұсынады.

5. Сыйақыны ашып көрсету

5.1. Брокер клиентке өз сыйақысының көзін және оны алу тәртібін ашып көрсетеді: клиенттен, сақтандырушыдан немесе екі көзден де.

5.2. Клиенттің сұрауы бойынша брокер оның тәуекелін орналастыруға байланысты алынған сыйақының мөлшерін хабарлайды.

5.3. Брокер сақтандырушылардан клиентке ашып көрсетілмеген жасырын сыйақылар мен өзге де пайда алмайды.

5.4. Клиенттен алынатын сыйақының тәртібі мен мөлшері брокерлік шартта тіркеледі.

6. Мүдделер қақтығысы

6.1. Брокер өз ұсынымдарының объективтілігіне әсер етуі мүмкін мән-жайларды анықтайды: сақтандырушымен байланыс, сыйақы мөлшеріндегі айырмашылықтар, өзге де жеке немесе корпоративтік мүдделер.

6.2. Анықталған мүдделер қақтығысы туралы брокер клиентке тәуекел орналастырылғанға дейін хабарлайды. Егер қақтығысты реттеу мүмкін болмаса, брокер тапсырмадан бас тартады.

6.3. Брокер сақтандырушылардан оның клиентке басқа сақтандырушылардың ұсыныстарын ұсыну құқығын шектейтін шарттарды қабылдамайды.

7. Құпиялылық және есепке алу

7.1. Брокер клиент және оның тәуекелдері туралы мәліметтердің құпиялылығын сақтайды, сақтандырушыларға тәуекелді бағалау және орналастыру үшін қажетті деректерді ғана ашады және дербес деректерді «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өңдейді.

7.2. Брокер клиенттердің тапсырмаларын, сақтандырушыларға жіберілген сұрауларды, алынған ұсыныстарды, ұсынымдарды, жасалған шарттарды, қабылданған және аударылған сыйлықақыларды, сондай-ақ өзі реттеуге қатысқан залалдарды есепке алуды жүргізеді.

7.3. Құжаттар заңнамада белгіленген мерзімдер ішінде сақталады және қызмет көрсету барысын қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

7.4. Клиенттің сұрауы бойынша брокер оның тапсырмасын орындауға байланысты құжаттардың көшірмелерін береді.

8. Бақылау және жауапкершілік

8.1. Қауымдастыққа қатысушы брокер Стандартты сақтауды сақтандыру нарығына қатысушылармен жасалған Меморандумға қосылу арқылы растайды және Қауымдастық тізіліміндегі өзі туралы мәліметтердің өзектілігін қолдайды.

8.2. Стандарттың сақталуы клиенттердің, сақтандыру ұйымдарының және қатысушылардың өтініштерін қарау шеңберінде, сондай-ақ аккредиттеу кезінде бақыланады. Брокер Стандартты жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды Ұлттық сақтандыру брокерлерімен жұмыс жөніндегі комитет немесе Шетелдік сақтандыру брокерлерімен жұмыс жөніндегі комитет арқылы енгізуге құқылы.

8.3. Стандарттың бұзылуы туралы өтініштерді Қауымдастықтың Тәртіптік комитеті Тәртіптік кеңес арқылы Тәртіптік кеңестің өтініштерді қарау қағидаларында белгіленген тәртіппен қарайды.

8.4. Стандартты бұзғаны үшін брокерге ескерту, қатаң ескерту, аккредиттеуді тоқтата тұру немесе Қауымдастық тізілімінен шығару қолданылуы мүмкін.

8.5. Қауымдастықтың шаралары брокердің Қазақстан Республикасының заңнамасында және брокерлік шартта көзделген жауапкершілігін алмастырмайды.